عاملیت نه به صورت صرف در دست آدمیان بلکه به صورت شبکه ای بین آدمیان و غیر آدمیان ظهور پیدا می کند. فلسفه ی تکنولوژی و به تبع فلسفه ی رسانه ها در این تحقیق مورد توجه قرار گرفته است؛ تمرکز این مقاله بر ر وی عاملیت پلتفرم اینستاگرام است. این که چگونه این پلتفرم دارای کنش مندی می شود که هویت جهانی را به وجود می آورد. چهار میانجی گر تکنیکی برونو لاتور شامل: ("ترجمه"، "ترکیب"، "نهان سازی بازگشت پذیر" و "واگذاری دستورالعمل ها") است؛ که می توانند ابزاری باشند برای فهم ماهیت و هستی شناسی پلتفرم اینستاگرام و با این چهار میانجی گر، توصیف، تحلیل و تبیینی از آن ارایه داد. اساس و ماهیت پلتفرم اینستاگرام، "انسان" و به صورت خاص، "فردگرایی" است. که نزدیکترین پارادایم فکری به آن لیبرالیسم است. در نتیجه ی این تحقیق با توجه به شاخص هایی که از اینستاگرام، از طریق میانجی گری تکنیکی لاتور به دست می آید؛ "هویت جهانی" در بستر پلتفرم اینستاگرام محقق می شود.

امروزه موفقیت پلتفرم ها سبب شده است تا مدل کسب و کار پلتفرمی به یک مدل کسب و کار موفق در سطح جهانی تبدیل گردد. اما آنچه موجب ارزش آفرینی پلتفرم می گردد تسهیل تعاملات بوده، که در این راستا تحلیل و بررسی انتظارات خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان به عنوان مشتری پلتفرم ها بسیار مهم می باشد. هدف پژوهش طراحی مدل انتظارات مشتریان (خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان) در راستای رشد و توسعه پلتفرم با استفاده از الگوریتم های فرا ابتکاری و تحلیل عاملی می باشد. لذا این پژوهش از لحاظ هدف، یک تحقیق توسعه ای و کاربردی است و از لحاظ ماهیت و روش، یک تحقیق توصیفی-پیمایشی بوده، رویکرد کلی تحقیق استقرایی می باشد. پژوهش دارای دو جامعه آماری شامل خبرگان، اساتید دانشگاهی و پژوهشگران این حوزه و همچنین خدمت گیرندگان و خدمت دهندگان ایرانی پلتفرم می باشد. که از دو روش نمونه گیری قضاوتی (تکنیک گلوله برفی) و تصادفی ساده استفاده شده است. در ابتدا برای یافتن انتظارات خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان از مصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده گردید، سپس با استفاده از الگوریتم های فرا ابتکاری به خوشه بندی خودکار پرداخته شد و نتایج بیانگر آن است که خدمت گیرندگان شامل دو خوشه خدمت گیرندگان پرتوقع و تعامل محور و خدمت گیرندگان بی تفاوت در همه ابعاد انتظارات بوده، همچنین خدمت دهندگان نیز شامل دو خوشه خدمت دهندگان پرتوقع و اعتمادمحور و خدمت دهندگان بی تفاوت در همه ابعاد انتظارات می باشند.

هدف: در عصر شبکه های اجتماعی، گسترش بی ضابطۀ اطلاعات در کنار تضعیف مرجعیت رسانه های رسمی، زمینه ساز ظهور پدیده هایی چون اخبار جعلی شده است که نه تنها خود مسئلۀ نگران کننده ای است، بلکه چالش اساسی تری به نام «تعدیلگری محتوا» را ایجاد کرده است. با توجه به نقش برجسته ای که پلتفرم های شبکۀ اجتماعی در توزیع اخبار و شکل دهی به افکار عمومی یافته اند، تعدیلگری اخبار جعلی در این فضا، به یکی از اصلی ترین محورهای حکمرانی رسانه ای بدل شده است؛ به طوری که توانایی تعدیلگری محتوا در این بسترها، هم به کاهش انتشار اخبار نادرست کمک می کند و هم می تواند حافظ اعتماد عمومی، کیفیت تعاملات اجتماعی و حتی، امنیت اطلاعاتی در جامعه باشد. پژوهش حاضر از طریق شناسایی راه کارهای اتخاذ شده توسط دو پلتفرم شبکۀ اجتماعی ایکس و اینستاگرام و همچنین، نظرها و تجربه های خبرگان این حوزه، چارچوب جامعی به منظور تعدیلگری اخبار جعلی برای پلتفرم های شبکه های اجتماعی داخلی ارائه داده است.روش: این مطالعه از نوع کیفی و روش اجرای آن، مطالعۀ تطبیقی بوده است. برای تحلیل داده ها، از ابزار تحلیل مضمون استفاده شده است تا راه کارهای تعدیلگری موجود در دو پلتفرم ایکس و اینستاگرام بررسی شود. با هدف بومی سازی راه کارها جهت اعمال و کاربست آن ها در پلتفرم های داخلی، از ابزار جمع آوری داده از طریق مصاحبه استفاده شده و با خبرگان مصاحبه شده است.یافته ها: بر اساس نتایج به دست آمده، راه کارهای موجود را می توان در دو دسته راه کار «برون پلتفرمی» و «درون پلتفرمی» طبقه بندی کرد؛ به طوری که در دستۀ اول، راه کارهایی همچون تنظیم قوانین و مقررات، تشویق به ترویج منابع اعتمادساز، توسعۀ آموزش و آگاهی و روشنگری عمومی، تعزیز انضباط رسانه ای، ارتقای سواد رسانه ای، توانمندسازی نهادهای مربوطه، ترویج فرهنگ انتقاد سازنده، تشویق به توسعۀ الگوریتم های تشخیص اخبار جعلی و تشویق به مشارکت اجتماعی شهروندان قرار گرفته است. در دستۀ دوم نیز راه کارهایی چون ارائۀ قوانین و دستورالعمل ها، جمع سپاری، احراز هویت کاربران، همکاری با منابع رسمی خبری، صحت سنجی، رتبه بندی و برچسب گذاری محتوا ارائه شده است. در سطح داخلی نیز، خبرگان بر ضرورت شفاف سازی الگوریتم ها، رعایت ملاحظات فرهنگی و حقوقی و توسعۀ نظام آموزش عمومی، در کنار اِعمال ابزارهای نرم و سخت برای تعدیل محتوا تأکید داشتند.نتیجه گیری: در جهانی که پلتفرم های شبکۀ اجتماعی اهمیت زیادی دارند، اخبار جعلی، به عنوان ابزاری مؤثر برای ترویج اطلاعات نادرست و تضعیف اعتماد عمومی، می تواند پایه های حقیقت و صداقت را در جامعه به خطر بیندازد؛ تأثیر این اخبار و محتوا بر جامعه، از شکاف اجتماعی تا فروپاشی اعتماد، درخور توجه است. شیوه ها و ابزارهای تأثیرگذار تعدیلگری می تواند از یک سو فعالیت کاربران در تولید محتوای کاربرساخته و از سوی دیگر، اعتماد آن ها به محتوای تولید شده در این پلتفرم ها را افزایش دهد. چارچوب ارائه شده در این پژوهش با ترکیب تجارب بین المللی و دیدگاه های بومی شده، مدلی ترکیبی و عملیاتی برای تعدیلگری محتوای جعلی در پلتفرم های اجتماعی داخلی ارائه می دهد. این چارچوب می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری ملی، طراحی پلتفرم های بومی و نیز، بازسازی اعتماد عمومی به فضای مجازی استفاده شود.

یکی از با اهمیت ترین عوامل اثرگذار در درک رفتار مشتریان، شناسایی انتظارات آنها می باشد. به همین منظور این پژوهش در راستای طراحی مدل انتظارات مشتریان پلتفرم با رویکرد شبیه سازی عامل بنیان می باشد. که در ابتدا از مصاحبه نیمه ساختار یافته برای یافتن انتظارات خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان استفاده گردید. در ادامه رویه، برای خوشه بندی خودکار در راستای یافتن انواع عامل ها از الگوریتم های فرا ابتکاری استفاده گردید و سپس با رویکرد شبیه سازی عامل بنیان به طراحی مدل در نرم افزار انی لاجیک پرداخته شد. پس از طراحی مدل، با استفاده از روش آزمایش های تاگوچی(نرم افزار کوالتیک چهار)، سناریوهایی در راستای رشد و توسعه پلتفرم براساس عوامل موثر(نقدینگی، کیفیت ایجاد ارتباط، اعتماد) در چهار سطح طراحی و در نهایت به اجرای شبیه سازی و بررسی سناریوها در محیط شبیه سازی پرداخته شد. نتایج پژوهش بیانگر آن می باشد که سطح مناسب هریک از عامل های رشد و توسعه پلتفرم در عامل نقدینگی، کیفیت ایجاد ارتباط و اعتماد در سطح چهارم می باشد. در ضمن پس از پیاده سازی سناریوی مطلوب در محیط شبیه سازی مشخص گردید، درصد ارزش ایجاد شده در پلتفرم اینستاگرام به واسطه اجرای سناریوی مطلوب، برابر با 0. 934 می باشد.

شبکۀ اجتماعی اینستاگرام به عنوان یکی از پرطرفدار ترین پلتفرم های دیجیتال است؛ از این رو این رسانۀ اجتماعی با درک کامل هدف ها و انگیزه های مختلف کاربران اهمیت فراوانی دارد و لازم است که فهم جامع و شفافی نسبت به آن وجود داشته باشد. پژوهش حاضر حاصل یک پژوهش کیفی است که هدفی کاربردی دارد و در آن محققان به صورت گلوله برفی و تا اشباع نظری 26 نفر از کاربران اینستاگرام را که روزانه حداقل 2 ساعت از وقت خود را در این شبکۀ اجتماعی می گذارند، مطالعه کردند. برای این پژوهش از روش مصاحبۀ نردبانی و زنجیرۀ وسیله–هدف در راستای استخراج نقشه های ذهنی مخاطبان استفاده و نتایج به صورت 7 ویژگی، 14 کارکرد و 7 ارزش در قالب نردبان های مختلف گزارش شده است. پرتکرارترین ویژگی اینستاگرام از نگاه مخاطبان دردسترس بودن شناخته شد و مفرح بودن نیز پرتکرارترین کارکرد به دست آمده از نتایج این پژوهش بود و تطابق اجتماعی نیز در بخش ارزش ها بیشترین تکرار را داشت. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که اینستاگرام یک پلتفرم اجتماعی ویژه با طیف متنوعی از ویژگی هاست که برای همگان امکان برقراری ارتباطات اجتماعی و به اشتراک گذاری محتوا را فراهم می کند. اینستاگرام ضمن ایجاد احساس مفرح کیفیت ارتباطات را ارتقا می دهد و می توان گفت که ارزش های چندگانه ای از قبیل قدرت تأثیرگذاری، آرامش روانی، آزادی، آسایش و موفقیت را برای کاربران خود به ارمغان می آورد. نتایج این پژوهش می تواند به شرکت ها و کسب وکارها کمک کند تا بهترین استراتژی ها و رویکردها را برای جذب و نگهداشت کاربران اینستاگرام شناسایی کنند. همچنین، نتایج مطالعه می تواند به بهبود طراحی و توسعۀ اینستاگرام و سایر پلتفرم های اجتماعی مشابه کمک کند.

پژوهش حاضر، با هدف بررسی نقش شبکه اجتماعی اینستاگرام در توسعه برند شخصی، از منظر کاربران پرمصرف ایرانی در سال 1398 انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی ـ پیمایشی و ابزار اندازه گیری پرسشنامه بوده است. جامعه آماری پژوهش نیز کلیه کاربران پرمصرف در اینستاگرام را شامل می شود که تعداد دنبال کنندگان آنان زیاد است. چارچوب نظری پژوهش در حوزه برند شخصی، بر اساس مدل برند شخصی جنیفر آکر (1997) مشتمل بر 5 بعد شخصیت (صداقت، هیجان، شایستگی، کمال و سرسختی) تدوین شده است و حجم نمونه را 373 نفر از کاربران پرمصرف اینستاگرام تشکیل داده اند. نمونه گیری نیز به روش غیر احتمالی و گلوله برفی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می ­دهد که استفاده از اینستاگرام در توسعه برند شخصی (در ابعاد صداقت، کمال، شایستگی، هیجان و سرسختی) تأثیر معناداری داشته است؛ همچنین مطابق نتایج رگرسیون چندگانه، از دیدگاه کاربران، شبکه اجتماعی اینستاگرام از میان ابعاد پنجگانه برند شخصی، بیشترین سهم را در توسعه بعد صداقت با ضریب بتای استاندارد شده (947/0) و کمترین سهم را در توسعه بعد شایستگی برند شخصی با ضریب بتای استاندارد شده (411/0) به خود اختصاص داده است.

امروزه در تحقیقات حوزه مدیریت و خصوصا مدیریت فناوری، استفاده از واژه پلتفرم در قالب استعاره و مفهوم گسترش یافته است. این واژه، مجموعه ای از اجزای یک سیستم کلی را توصیف می کند که با سایر اجزای سیستم تعامل دارد و به صورت مشترک معماری سیستم را شکل می دهد و برای توصیف پدیده های مدیریتی در سطح محصولات مجزا، سیستم های محصول، زنجیره تامین صنعت، بازارها و صنایع بکار می رود. هدف این مطالعه مروری نظام مند، طبقه بندی و ارائه چارچوبی از انواع پلتفرم های فناورانه، جهت بهبود درک پویایی های این نوع پلتفرم ها و ارائه یک نوع شناسی جامع از انواع مختلف پلتفرم تحت یک منطق نظری منسجم بود تا از این طریق به جای تمرکز بر معانی متنوع، بر زمینه ای که این واژه در آن مورد استفاده قرار می گیرد، تمرکز گردد. نتایج حاکی از وجود پنج نوع پلتفرم فناورانه شامل پلتفرم سازمانی، محصول، زنجیره تامین، بازار و صنعتی دارد که در سه دسته پلتفرم های داخلی، زنجیره تامین و خارجی طبقه بندی شده است. پس از ایجاد یک طبقه بندی جامع از انواع پلتفرم ها، با ارائه یک پیوستار پویایی های این پلتفرم ها را در قالب افزایش اختیارات عاملان درگیر در پلتفرم و افزایش پتانسیل نوآوری مشارکتی و رقابت میان عاملان درگیر در پلتفرم برای نوآوری نمایش داده است.

با کاهش منابع اولیه و پیشرفت تکنولوژی در سطح دنیا بسیاری از افراد جهان را وادار به اشتراک گذاری دارایی های بلااستفاده از طریق پلتفرم های آنلاین کرده است. اینترنت بستری فراهم نموده تا کاربران تجربه خود را هنگام استفاده از پلتفرم ها در قالب نظر به اشتراک بگذارند که باعث ایجاد تصویر برند در ذهن سایر کاربران می شود. هدف این پژوهش بررسی تاثیر تجربه کاربران بر تمایل به ایجاد محتوای آنلاین و تاثیر این محتوا در ایجاد تصویر برند از پلتفرم اقتصاد اشتراکی می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش پیمایشی می باشد. جهت انجام تحلیل عاملی تأییدی متغیرهای پژوهش از مدل-یابی معادلات ساختاری با نرم افزار ای موس22 استفاده شده است بدین منظور از 394نفر از افرادی که از پلفترم اسنپ استفاده کرده و تجربیات خود را در اینستاگرام به اشتراک گذاشته اند با روش نمونه گیری تصادفی و از طریق پرسشنامه استاندارد مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که تجربه مشتری عامل مهم انگیزاننده برای تولید محتوا در اینستاگرام است که به ایجاد تصویر برند از پلتفرم اقتصاد اشتراکی منجر می شود.

منافع عمومی[1] از جمله دغدغه‏های اصلی و همیشگی سیاست گذار بوده است که به واسطۀ آن، مداخله در صنایع گوناگون توجیه می یابد. مسائل مرتبط با منافع عمومی کاربران در پلتفرم‏ها، نیز از جمله این موارد است. با توجه به اهمیت سیاسی و فرهنگی پلتفرم‏ها، به ویژه پلتفرم‏های رسانه ای، منافع عمومی همیشه اصل مرکزی در تنظیم سیاست‏های این اکوسیستم بوده است و سیاست‏ها، همیشه در راستای مقیدکردن پلتفرم‏ها به حفظ منافع عمومی تدوین شده اند. همان گونه که تاکنون نیز نشان داده شده است، مکانیسم عملکرد پلتفرم ها تا حد زیادی مبهم و ناشناخته است. چگونگی گردش داده در پلتفرم‏ها، نحوۀ تأثیرگذاری بر کاربران، الگوریتم‏های انتخاب و نمایش محتوا و مدل‏های کسب وکار پلتفرم‏ها، پاره ای از ابهام های این اکوسیستم هستند (گاور و سرنیچ[2]، 2021). علاوه براین، موضوع اطلاعات که به طور مشخص با منافع عمومی در ارتباط است و در واقع، نوعی کالای عمومی[3] تلقی می شود، به‏شدت چگونگی توزیع آن میان کاربران مختلف در پلتفرم‏ها، محل بحث است. پلتفرم ها سهواً با قدرت دروازه بانی خود، جای دولت را در انتشار اطلاعات و اطلاع رسانی اشغال می کنند و به مرور، به مالکان زیرساخت های اطلاعات و ارتباطات بدل می شوند. به طور مثال، پلتفرم‏های بزرگ رسانۀ اجتماعی، کم‏کم به زیرساخت‏های اصلی ارتباطات اجتماعی در کشورها تبدیل می شوند، بدون اینکه الزاماً به جنبۀ منفعت عمومی زیرساخت‏های اجتماعی توجه داشته باشند. زیرساخت‏های اجتماعی در کشورها، تنها مسئول سود خود و سهام داران خود نیستند، بلکه در قبال همۀ ذی نفعان اجتماعی مسئولیت دارند (کمیسیون اروپا[4]، 2020). مسائل نگران‏کننده‏ای مانند تهدید امنیت و حریم خصوصی کاربران، رفتار الگوریتم‏ها، اخبار جعلی و. . . می‏تواند منافع عمومی کاربران را در پلتفرم‏ها به خطر بیندازد. همچنین مواردی مانند استفاده از تأثیرهای شبکه در پلتفرم‏ها، می‏تواند باعث تسریع قدرت یافتن پلتفرم و در نتیجه، تأثیرهای منفی (افزایش قیمت و کاهش کیفیت سرویس‏های پلتفرمی) بر منافع عمومی شود. پلتفرم ها نشان داده‏اند که می توانند کاربر را به خود وابسته کنند و در یک بازار پلتفرمی موقعیت انحصاری پیدا کنند. اکنون پرسش این است که کدام ارزش‏های حیاتی مرتبط با منافع عموم در پلتفرم‏ها باید حفظ شوند؟ ارزش‏هایی مانند حفظ حریم خصوصی، امنیت، دقت و شفافیت و. . . اصولی هستند که در این فهرست جای دارند. ارزش‏های اجتماعی یک مجموعه قوانین ساده نیستند، بلکه موضوع نقد و مشاجره و چانه زنی در همۀ جوامع محسوب می‏شوند و در جوامع مختلف، اولویت‏های متفاوتی دارند. به‏طور سنتی این چانه زنی ها به تدوین رویه ها، قراردادها، مقررات و قوانین منجر می‏شوند. مهم این است که سیاست‏های تدوین شده بتواند پلتفرم‏ها را در مسیر حفظ منافع عمومی قرار دهد. پلتفرم‏ها همیشه کوشیده‏اند به‏طور عمومی، مقررات را دور زده و خود را به بهانه‏های مختلف از شمول قوانین مستثنا کنند. مهم‏ترین تلاش‏ها که در سال‏های گذشته شاهد بوده‏ایم، استناد به قانون حاشیۀ امن[5] (مادۀ 230) و معرفی خود به‏عنوان «صرفاً یک واسطۀ ارتباطی» بوده است تا بدین طریق، از زیر بار مسئولیت‏های اجتماعی شانه خالی کنند. این هنر سیاست گذار است که با حفظ منافع عمومی کاربران، بتواند هم‏زمان توسعۀ اکوسیستم پلتفرمی را با هدف گسترش خدمات متنوع و افزایش انتخاب‏های کاربران، در دستور کار قرار دهد.